نگاه کلی

سرمازدگی یکی از شایع ترین آسیب های ناشی از سرماست که ویژگی اصلی آن انجاد بافت و تشکیل بلورها و کریستال های یخ در خارج و داخل سلول هاست. سرمازدگی معمولا در دماهای سرد تر از 10- درجه سانتی گراد دیده می شود. در این دما عروق دچار انقباض شده و موجب کاهش خون رسانی به بافت ها و کاهش اکسیژن و سرد شدن بیشتر بافت می شود. سرمازدگی بیشتر در اندام هایی مانند دست ها و پاها و نقاطی از بدن که پوشیده نیستند و در معرض سرما قرار دارند دیده می شود (مانند گوش ها، بینی و لب ها)

اغلب موارد سرمازدگی در سربازها، افرادی که در محیط های باز در معرض سرما کار می کنند، بی خانمان ها و در ورزشکارانی که در فصول سرد فعالیت می کنند مانند اسکی باز ها دیده می شود.

فاکتورهای خطر دیگر برای سرمازدگی شامل بیماری های مزمن (مانند دیابت، مشکلات قلبی عروقی، بیماری های عروق محیطی و عارضه رینود ، نژاد آفریقایی-آمریکایی، عارضه انگشت سفید ناشی از لرزش، مصرف سیگار و الکل،  سابقه قبلی سرمازدگی و در نهایت استفاده از برخی داروها (مانند مهار کننده گیرنده بتا و آرام بخش ها) می باشد.

سرمازدگی در کوهستان یک گونه ای از سرمازدگی محسوب می شود که در میان کوهنوردان و دیگر افرادی دیده می شود که در معرض هوای سرد و باد شدید در ارتفاعات بلند قرار می گیرند. این عارضه ترکیبی از انجماد بافت به همراه کمبود اکسیژن و افت کلی سطح مایعات بدن است که باعث وخامت مشکل می شود.

 

نمونه های سرمازدگی را در تصاویر زیر می بینید.

مراقبت های پیش از بیمارستان

1.      ابتدا به عارضه های تهدید کننده حیات مانند افت دمای مرکزی بدن(هیپوترمی) و تروما های عمده توجه کنید.

2.      مصدوم را از محیط سرد خارج کنید.  در صورت امکان اندام آسیب دیده را آتل کنید.

3.      پوشاک خیس را با پوشاک خشک و گشاد تعویض کنید

4.      از راه رفتن روی بافت آسیب دیده خودداری کنید. در صورت نیاز به راه رفتن برای خارج کردن مصدوم از محیط سرد راه رفتن مانعی ندارد.

5.      در اولین فرصت اقدام به گرم کردن بافت سرمازده کنید. (نکته بسیار مهم: در صورت وجود احتمال یخ زدگی مجدد از گرم کردن بافت جدا خودداری کنید

6.      از ماساژ دادن ومالش دادن بافت آسیب دیده با دستان گرم یا برف خودداری کنید زیرا باعث آسیب بیشتر می شود.

7.      هر گونه جواهرات یا ساعت یا هر چیز محدود کننده ای را از اندام آسیب دیده خارج کنید.

8.       نوشاندن آب و داروی بروفن (ibuprofen) می تواند باعث بهبود نتیجه شود.

9.      از دادن الکل و داروهای آرام بخش خودداری شود زیرا باعث از دست رفتن بیشتر حرارت بدن و مختل شدن لرز می شود.

*** با وجود اینکه راه رفتن با پای سرمازده ممکن است باعث له شدن بافت یا شکستگی شود اما مصدوم بهتر است با پای آسیب دیده به پناهگاه حرکت کنند تا اینکه در محل حادثه اقدام به گرم کردن بافت کند.

.

گرم کردن بافت

گرم کردن هر چه سریعتر بافت سرمازده تنها درمان موثر برای سرمازدگی محسوب می شود. تکنیک مناسب جهت گرم کردن بافت سرمازده شامل استفاده از وان یا طشت چرخش آب با دمای 40 تا 42 در جه سانتیگراد است. اضافه کردن مقداری صابون آنتی میکروبی هم مفید است. از استفاده کردن از آب گرمتر یا حرات مستقیم خودداری کنید.  درجه آب باید به طور مداوم و دقیق چک شود.

اگرطشت یا لگن و وان در دسترس نبود از کمپرس مرطوب با همان دمای مذکور استفاده کنید. از ماساژ دادن بافت آسیب دیده خودداری کنید. از مسکن های قوی برای کنترل درد استفاده کنید. مصرف بروفن هم فراموش نشود.

ذوب شدن اندام آسیب دیده معمولا 20 تا 40 دقیقه طول می کشد و زمانی کامل است که قسمت انتهایی اندام آسیب دیده قرمز رنگ و برافروخته شود.  وقتی که بافت ذوب شد اندام آسیب دیده را روی یک پارچه استربل گذاشته و بالاتر از سطح بدن قرار می دهیم و در صورت امکان آتل می کنیم. شایع ترین اشکال در این روند قطع کردن پروسه گرم کردن به علت درد زیاد بافت آسیب دیده است. از این کار جدا خودداری کنید.

مراقبت های بخش اورژانس بیمارستان

ابتدا به عارضه های تهدید کننده حیات توجه کنید. جبران مایعات بدن خصوصا در کوهنوردان سرمازده جریان خون و خون رسانی به بافت را تقویت می کند. به سرعت بافت آسیب دیده را گرم کنید. از بروز ترومای بیشتر خودداری کنید. پیشگیری از کزاز در صورتی که واکسیناسیون فرد کامل نباشد باید انجام گیرد.

تاول های شفاف را برای جلوگیری از آسیب های بافتی ناشی از ترومبوکسان موجود در مایع تاول تخلیه کنید. از تخلیه تاول های خونی به علت جلوگیری از عفونت خودداری کنید. در صورت امکان ژل آلوورای موضعی را هر 6 ساعت روی بافت آسیب دبده بمالید و پانسمان را تعویض کنید.

مشاوره جراحی

 تنها دلیل برای مداخله جراحی زودهنگام تخلیه تاول ها و یا برداشتن بافت های کاملا مرده و نکروتیک و باز کردن فاسیاهای زیرین پوست در موارد بروز سندرم کمپارتمنت است. معمولا 1 تا 3ماه زمان لازم است تا بتوان در مورد قابل حیات بودن بافت آسیب دیده اظهار نظر کرد.  معمولا بافت آسیب دیده با گذر زمان بدون مداخله جراحی بهبود می یابد. به همین دلیل مداخله جراحی برای قطع کردن بافت آسیب دیده باید تا بیشترین زمان ممکن به تعویق انداخته شود.

چند نکته بسیار مهم

1.      بعد از گرم کردن بافت سرمازده آسیب بافتی همچنان ادامه دارد. اندام سرمازده در 48 تا 72 ساعت اولیه دچار ورم و ادم شدید می شود و پس از آن تاول ها تشکیل می شود و قسمت هایی از بافت که فاقد حیات هستند دچار نکروز شده و سیاه می شوند. مشخص شدن کامل مرز بافت زنده و مرده گاهی حدود 60 تا 90 روز زمان می برد.

2.      روند بهبود حدود 10 روز بعد از آسیب شروع می شود اما گاه ممکن است 6 تا 12 ماه به طول انجامد.

3.      در طول دوره درمان بیشترین خطری که اندام را تهدید می کند بروز عفونت است. لذا لازم است در کلیه مراحل از ابتدا تمامی موارد کنترل عفونت را رعایت کرده و در صورت صلاحدید پزشک آنتی بیوتیک برای مصدوم تجویز شود.

4.      دو عامل بسیار مهم در بروز سرمازدگی پوشاک نامناسب و کاهش انرژی بدن است. در انتخاب پوشاک مناسب و جایگزین کردن انرژی بدن جدیت به خرج دهید و در صورت کمبود انرژی صعود را ادامه ندهید.

5.     اندام سرما زده نسبت به هوای سرد بسیار حساس تر است و در صورت مواجهه با سرما شانس بسیار بیشتری برای بروز سرمازدگی دارد.

6.      سرمازدگی عارضه ایست که به طور کامل قابل پیشگیریست. زیرا علایم آن به تدریج پیشرفت می کند.

7.      و در پایان : کوهنوردی به معنای صعود قله به هر قیمت نیست

منبع:وبلاگ هوای رقیق